Θρησκευτική μνήμη, νεολαία και εκκοσμίκευση στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία

Ερευνητικά ερωτήματα

• Ποιες είναι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και οι στάσεις των νέων απέναντι στη θρησκεία (ή τις θρησκείες) γενικά και στην Ορθόδοξη θρησκεία και Εκκλησία ειδικότερα; Πώς διαμόρφωσαν αυτές τις πεποιθήσεις και στάσεις;
• Απομακρύνονται οι νέοι από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των γονέων/της οικογένειας, με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό και ποιοι είναι οι λόγοι που συμβαίνει;
• Ποιος είναι ο ρόλος που διαδραματίζει ή διαδραμάτιζε η θρησκεία ή/και η πνευματικότητα στην καθημερινή τους ζωή;
• Γίνονται οι νέοι άνθρωποι πολιτισμικά/ κατ’ όνομα Ορθόδοξοι Χριστιανοί; Γιατί; Μέσω ποιου είδους διαδικασιών και πορειών ζωής;
• Οι νέοι πιστεύουν χωρίς να ανήκουν σε κάποια θρησκεία ή οργανωμένη μορφή (π.χ. Εκκλησία) ή ανήκουν για πολιτισμικούς λόγους χωρίς να πιστεύουν;
• Πώς διαμορφώνουν τη θρησκευτική, πνευματική ή άθρησκη ταυτότητά τους;
• Λειτουργεί η θρησκεία ως αλυσίδα θρησκευτικής μνήμης που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά;
• Οι νέοι προβληματίζονται για θέματα όπως οι σχέσεις Εκκλησίας-Κράτους, η πολιτική και η θρησκεία, η αποτέφρωση, η άμβλωση, ο πολιτικός γάμος, οι προγαμιαίες σεξουαλικές σχέσεις και άλλα κοινωνικά ζητήματα σε σχέση με τη θρησκεία;
• Ποια είναι η σχέση μεταξύ θρησκείας και έθνους και θρησκείας και παράδοσης;
• Παρατηρούνται διαφορές φύλου ή /και κοινωνικής τάξης;
• Είναι οι νέοι πιο κοσμικοί ή πιο δεκτικοί στις κοσμικές ιδέες σε σύγκριση με την οικογένειά τους;
• Έχουν αναζητήσει άλλες θρησκείες ή νέα/ ‘εναλλακτικά’ θρησκευτικά κινήματα, προκειμένου να ενταχθούν κατά τη διαδικασία απομάκρυνσης από την παραδοσιακή οικογενειακή θρησκεία;
• Ποιο είναι το μέλλον της/των θρησκείας/ων στην ελληνική κοινωνία;

Ερευνητική μέθοδος

Στα πρώτα στάδια του έργου θα πραγματοποιηθεί συλλογή και ανάλυση του μεγαλύτερου μέρους των υφιστάμενων μελετών (ποσοτικών και ποιοτικών) προκειμένου να γίνει επισκόπηση του πεδίου και να προετοιμαστεί η έρευνα πεδίου που θα ακολουθήσει. Το επόμενο βήμα θα περιλαμβάνει τη διεξαγωγή ποσοτικής έρευνας (περίπου 500 ερωτηματολόγια) με επίκεντρο τους νέους (18-35 ετών) μέσω ενός διαδικτυακού δομημένου ερωτηματολογίου.

Το σκέλος αυτό θα αναδείξει τα κύρια θέματα και θα προσφέρει το έδαφος για βαθύτερη ανάλυση μέσω του επόμενου ποιοτικού μέρους, το οποίο θα περιλαμβάνει περίπου 70-80 ημι-δομημένες συνεντεύξεις και 3-6 ομάδες εστίασης με νέους/νέες και με γονείς.

Σκοπός

• Να αναζητήσει, να κατανοήσει και να εμβαθύνει στις απόψεις, τις αντιλήψεις και τις στάσεις των νέων απέναντι στη θρησκεία (ή τις θρησκείες) γενικά και στην Ορθόδοξη Θρησκεία και Εκκλησία στην Ελλάδα ειδικότερα.
• Να κατανοήσει και να εξηγήσει τις θρησκευτικές, πνευματικές ή άθρησκες πεποιθήσεις τους και το ρόλο που διαδραματίζει ή διαδραμάτισε η θρησκεία, η α-θρησκεία και η πνευματικότητα στη διαμόρφωση της ταυτότητάς τους.
• Να κατανοήσει και να εξηγήσει το ρόλο της οικογένειας στη διαμόρφωση της θρησκευτικής ταυτότητας των νέων και να αναζητήσει πιθανές μεταβολές κατά τη μεταφορά των θρησκευτικών πεποιθήσεων από τους γονείς στα παιδιά.